Deeltjesteller bij de APK: de roetfiltertest uitgelegd

Rijdt u een diesel met roetfilter, dan krijgt uw voertuig bij elke APK de deeltjestellertest, ook wel roetfiltertest genoemd. De keurmeester steekt een sonde in de uitlaat en telt bij stationair draaiende motor de roetdeeltjes in het uitlaatgas. Zo ziet hij of het roetfilter (DPF) zijn werk nog doet. Hieronder leest u welke voertuigen de test krijgen, hoe hij verloopt, wat een afkeur betekent en wat u dan kunt doen: reinigen of vervangen. Alles volgens de Nederlandse regels en de informatie van de RDW; de bronnen staan onderaan.

Wat meet de deeltjesteller?

Een deeltjesteller telt het aantal vaste deeltjes per kubieke centimeter uitlaatgas. De regeling rekent daarbij met deeltjes van 23 tot 200 nanometer²: veel te klein om te zien. Juist daarom is de test ingevoerd. Volgens de toelichting bij de regeling stoten moderne diesels ook met een defect of verwijderd roetfilter nog maar weinig zichtbare rook uit, zodat de oude rooktest een kapot filter niet betrouwbaar opmerkt. En de boorddiagnose (EOBD) ziet een beschadigd filterelement niet, terwijl die bij het verwijderen van een filter vaak ook wordt gemanipuleerd³.

Bij diesels met roetfilter komt de deeltjestellertest daarom in de plaats van de vrije-acceleratietest, de bekende roetmeting waarbij het gaspedaal binnen één seconde tot de aanslag wordt ingedrukt, en van het uitlezen van de EOBD^1,2,3. Diesels zonder roetfilter krijgen de roetmeting nog wel: bij dieselauto’s vanaf bouwjaar 1980 meet de keurmeester hoeveel roet ze uitstoten⁵.

Welke voertuigen krijgen de test?

De eis staat in de Regeling voertuigen. Bij een dieselpersonenauto moet het roetfilter aanwezig zijn en niet duidelijk defect, als in het kentekenregister staat dat¹:

• de deeltjesmassa (type 1) 0,005 g/km (5 mg/km) of minder is, of
• de milieuclassificatie Euro 6 of Euro VI of hoger is, of
• er een roetfilter is vastgesteld.

Bij die voertuigen moet het roetfilter ook goed werken, en dat controleert de keurmeester met de deeltjesteller¹. Voor bedrijfsauto’s, zoals bestelauto’s, gelden dezelfde regels, en de grenswaarde geldt ook voor bussen^1,2. De RDW vat het kort samen: alle dieselvoertuigen die een roetfilter hebben, moeten deze test halen⁵. Volgens de toelichting is een roetfilter verplicht voor de toelating van dieselpersonenauto’s vanaf 2011, dieselbestelauto’s vanaf 2012 en dieselvrachtauto’s vanaf 2014³, maar ook een oudere diesel kan af fabriek een roetfilter hebben. Het kentekenregister geeft uitsluitsel.

Zo ziet u of uw voertuig de test krijgt

Vul uw kenteken in bij de gratis RDW-kentekencheck en kijk onder ‘Motor & Milieu’ bij ‘Uitstoot’ achter ‘Af Fabriek Roetfilter APK’⁷. Staat daar ‘ja’, dan staat er een roetfilter in het kentekenregister en is een meting met de deeltjesteller bij de APK altijd verplicht⁹. Onder ‘Vervaldata en historie’ ziet u wanneer uw APK verloopt⁵. Een dieselauto moet voor het eerst naar de APK als hij 3 jaar oud is, en daarna elk jaar⁶.

Zo verloopt de deeltjestellertest

De test is kort en u hoeft niets voor te bereiden. Wat de regeling en de toelichting erover zeggen:

Onderdeel	Wat er gebeurt
Motor	Het voertuig staat stil en de motor draait stationair2. De motor mag koud of warm zijn3.
Meting	De sonde gaat minstens 0,30 m de uitlaat in2. Eerst 15 seconden om het meetsignaal te laten stabiliseren, daarna minstens 15 seconden registratie3.
Grenswaarde	Niet meer dan 1.000.000 deeltjes per kubieke centimeter2. Loopt de waarde direct bij de start op tot meer dan twee keer die grens, dan mag de keurmeester de meting meteen afbreken en is de test niet gehaald3.
Meerdere uitlaten of filters	Eén roetfilter met meerdere uitmondingen: één meting. Meerdere roetfilters: een meting in de uitmonding van elk filter2.

Hoe streng is dat? Volgens de toelichting betekent 1.000.000 deeltjes per cm³ dat ongeveer 20% van de roetdeeltjes het filter passeert. Voor diesels vanaf 2015 was eerst een strengere grens van 250.000 voorzien, maar die is vóór de invoering versoepeld: nu geldt voor alle diesels 1.000.000. Daarmee gelden filters die tussen circa 5% en 20% doorlaten als goed werkend³.

Tip: vraag of de garage een deeltjesteller heeft

APK-bedrijven kiezen zelf of ze een deeltjesteller aanschaffen, maar zonder deeltjesteller mogen ze geen diesels met roetfilter keuren⁴. Vraag er dus naar als u de afspraak maakt. U kunt uw voertuig bovendien al vanaf 2 maanden vóór de vervaldatum laten keuren zonder dat uw APK-datum verschuift⁵: zo heeft u tijd voor een reparatie als de test tegenvalt.

Afgekeurd op de deeltjestellertest: wat betekent dat?

Een afkeur betekent dat het filter te veel roetdeeltjes doorlaat. De toelichting bij de regeling noemt wat daarachter kan zitten: een beschadigd filterelement, een filterelement dat uit de behuizing is gehaald, een gat dat door het filterelement is geboord, of een roetfilter dat helemaal is vervangen door een stuk uitlaatpijp³. Daarnaast kijkt de keurmeester of het roetfilter aanwezig is en niet duidelijk defect¹. Een voertuig zonder roetfilter wordt op dat punt afgekeurd⁸.

Heeft u het voertuig tweedehands gekocht? Dan kan er vóór uw tijd aan het filter gesleuteld zijn: volgens de toelichting worden bij chiptuning soms ook nog goed werkende filters ‘preventief’ verwijderd³. Uw garage kan het filter demonteren en bekijken.

Laat ook de oorzaak zoeken

BM Catalysts, de fabrikant van onze roetfilters, schrijft voor dat een getrainde monteur met de juiste diagnoseapparatuur eerst een volledige foutdiagnose uitvoert om vast te stellen of het roetfilter vervangen moet worden. Zonder die controles kan het onderliggende probleem kort na de vervanging terugkomen¹⁰. BM noemt onder meer de drukleidingen en druksensoren van het roetfilter, de soort en het peil van de motorolie, het additief bij voertuigen die dat gebruiken, de EGR-klep, de sensoren, de luchtmassameter, slijtage van motor en turbo, lekkende verstuivers, de gloeibougies en het luchtfilter¹⁰. Ook de toelichting noemt problemen met de turbo of de verstuivers als oorzaak van een filter dat steeds weer dichtslibt³. De volledige lijst staat in roetfilter verstopt? Pak eerst de oorzaak aan; zijn er ook foutcodes opgeslagen, lees dan roetfilterfoutcodes uitgelegd.

Reinigen of vervangen?

Na een afkeur zijn er twee wegen. Welke past, hangt af van de staat van het filter.

Mogelijkheid	Wanneer	Let op
Reinigen	Het filter zit vol roet en as, maar het filterelement is heel. Volgens de toelichting heeft een roetfilter ongeveer elke 150.000 tot 200.000 km onderhoud nodig, waarbij het extern wordt gereinigd3.	Is het filterelement beschadigd, dan kan het filter niet meer worden gereinigd en is vervanging nodig3.
Vervangen	Het filterelement is beschadigd, of het filter is leeggehaald of verwijderd3.	Kies een roetfilter dat typegoedgekeurd is voor uw voertuig. Na de montage moet de motorcomputer worden ingesteld, met een geforceerde regeneratie10.

Mag ik nog rijden na een afkeur?

Bent u afgekeurd vóór de vervaldatum van uw APK, dan voldoet u tot die datum nog aan de APK-plicht en krijgt u daarvoor geen boete. Of u blijft rijden, beoordeelt u zelf: het voertuig voldoet niet meer aan de technische eisen, de politie kan u daarvoor bekeuren en uw verzekeraar kan weigeren schade te vergoeden⁵. Is de APK verlopen, dan mag u niet meer met het voertuig rijden, en uitstel bestaat niet. Wel mag u op de dag van een APK-afspraak, rond de afspraaktijd, van uw woonadres naar de garage rijden, met het voertuig die dag WA-verzekerd en de afspraakbevestiging bij u⁵.

Een vervangend roetfilter bij CatHive

In onze Nederlandse winkel verkopen wij alleen typegoedgekeurde roetfilters, katalysatoren en combinaties daarvan.

• Het juiste filter: vul bovenaan of onderaan deze pagina uw kenteken in, of kies merk, model en motor in de lijst met voertuigen. Bij elk roetfilter staan de voertuigen en bouwjaren waarvoor het in onze catalogus staat, meestal met de motorcode. Waarom typegoedkeuring telt, leest u in typegoedgekeurde katalysatoren en roetfilters: wat zegt de wet?
• Montage: hoort er bij een roetfilter een bijpassende montageset (nieuwe pakkingen, klemmen, moeren en bouten), dan zit die bij de prijs inbegrepen. Zie een roetfilter vervangen: montage en aanleren in de motorcomputer.
• Garantie: 2 jaar, en 3 jaar op premium roetfilters van siliciumcarbide, bovenop uw wettelijke rechten, en onze pasgarantie. Zie zo werkt de garantie.
• Bezorging en prijs: per koerier in Nederland, meestal binnen 3 tot 5 werkdagen na verzending. Onze prijzen zijn in euro en zonder btw; de Nederlandse btw (21%), eventuele invoerrechten en de inklaringskosten van de vervoerder betaalt u bij aflevering. Zie bezorging.

Bekijk onze roetfilters, de combinaties van katalysator en roetfilter en de units van SCR-katalysator en roetfilter voor Euro 6-diesels, of ga direct naar de onderdelen voor bijvoorbeeld de Ford Focus, Peugeot 308, Citroën C4 Picasso, Volvo V70, Ford Transit of Mercedes Sprinter. Wat een nieuw roetfilter ongeveer kost, staat in wat kost een nieuwe katalysator of roetfilter?

Veelgestelde vragen

Krijgen benzineauto’s ook de deeltjestellertest?

Nee. De grenswaarde voor het aantal deeltjes geldt voor voertuigen met een verbrandingsmotor met compressieontsteking, dus diesels, met roetfilter². Bij benzine- en lpg-auto’s met een geregelde katalysator doet de keurmeester een viergasmeting⁵. Een benzinepartikelfilter (GPF) wordt bij de APK dus niet met de deeltjesteller gemeten. Meer over dat filter leest u in wat is een GPF?

Mijn diesel heeft geen roetfilter. Krijg ik de test?

Nee. Staat er geen roetfilter in het kentekenregister, dan is een roetmeting verplicht⁹: de keurmeester meet hoeveel roet de motor uitstoot⁵. Wat de uitslag van die meting betekent, leest u in afgekeurd bij de APK op uitstoot: wat nu?

Moet de motor warm zijn?

Nee. De test mag onder alle condities worden gedaan, met een koude of een warme motor³.

Wat kost de deeltjestellertest?

De test hoort bij de APK, en de prijs van een APK verschilt per bedrijf⁵. Vraag ernaar als u de afspraak maakt, en vraag meteen of het bedrijf een deeltjesteller heeft⁴.

Helpt software die het roetfilterlampje uitzet?

Nee. Bij diesels met roetfilter leest de APK de boordcomputer niet meer uit, maar meet de deeltjesteller wat er werkelijk uit de uitlaat komt^1,3. Een voertuig waarvan het roetfilter ontbreekt, wordt afgekeurd⁸.